ρόδι, το αιώνιο σύμβολο
Το ρόδι (Punica granatum), καρπός βαθιά ριζωμένος στη Μεσόγειο και στη Μέση
Ανατολή, αποτελεί ένα από τα αρχαιότερα σύμβολα της ανθρώπινης ιστορίας. Από τα
πρώτα ευρήματα στη Μεσοποταμία έως τη σύγχρονη τέχνη, ο καρπός αυτός έχει
συνδεθεί με τη γονιμότητα, την αναγέννηση, τη ζωή, τον θάνατο και το μυστήριο.
Δεν είναι απλώς τροφή, αλλά ένα πολιτισμικό και καλλιτεχνικό αρχέτυπο που κατέχει
ξεχωριστή θέση στη μυθολογία και στην καλλιτεχνική δημιουργία.
Τα πρώτα απολιθώματα και καλλιέργειες ροδιών εντοπίζονται στο Ιράν, στο
Αφγανιστάν και στη βόρεια Ινδία, περίπου το 3000 π.Χ.
Στην αρχαία Ελλάδα συνδέθηκε με μεγάλες θεότητες και καίριους μύθους:
Ο μύθος που αναφέρεται στην απαγωγή της Περσεφόνης από τον Άδη είναι ένας από
αυτούς.
Ο θεός του κάτω κόσμου, Άδης μαγεύεται από την ομορφιά της Περσεφόνης ,της
κόρης της θεάς Δήμητρας. Την αρπάζει από το λιβάδι στο οποίο τριγυρνούσε,
αφήνοντας την μητέρα της να θρηνεί και να την αναζητά. Όσο διήρκησε ο θρήνος της
οι καλλιέργειες των αγροτών καταστρέφονταν και τα σπαρτά μαραίνονταν. Μετά από
παρέμβαση του θεού Δία, ο Άδης αναγκάστηκε να την επιστρέψει στην γη, όχι όμως
χωρίς να χρησιμοποιήσει την πονηριά του. Της έδωσε λοιπόν να φάει έξι σπόρους
ενός ροδιού, μαγεύοντάς την, και κάνοντάς την να επιστρέφει σε αυτόν για έξι μήνες
τον χρόνο. Έτσι έξι μήνες η θεά Δήμητρα θρηνεί και έχουμε Φθινόπωρο-Χειμώνα και
τους άλλους 6 που χαίρεται την κόρη της έχουμε Άνοιξη –Καλοκαίρι.
Οι σπόροι ροδιού που την κράτησαν στον Κάτω Κόσμο για ένα μέρος του χρόνου
έκαναν το ρόδι σύμβολο του της γονιμότητας, του κύκλου ζωής– θανάτου –
αναγέννησης και της αιώνιας ζωής.
Η ροδιά αναφέρεται επίσης στην Οδύσσεια του Ομήρου ως το δέντρο που
καλλιεργούσε στους κήπους του ο βασιλιάς Αλκίνοος. Επίσης η θεά της ομορφιάς και
του έρωτα Αφροδίτη, αγαπούσε ιδιαίτερα το φρούτο και το δώριζε στους
αγαπημένους της. Ένα σύμβολο πάθους και έρωτα. Ο μύθος λέει μάλιστα, ότι η ίδια η
θεά φύτεψε την πρώτη ροδιά στην Κύπρο.
Στην τέχνη το ρόδι αποτέλεσε πηγή έμπνευσης για καλλιτέχνες σε όλο τον κόσμο!
Στην Αρχαία Ελληνική Τέχνη απεικονίζεται σε αγγεία, σε ανάγλυφα, σε
κοσμήματα και σε λατρευτικά αντικείμενα, συχνά συνδεδεμένο με γάμους,
γονιμότητα και τελετουργίες. Και στην μεταγενέστερη τέχνη απεικονίστηκε
από πολλούς αξιόλογους Έλληνες ζωγράφους


Συλλογή Ιδρύματος Ε. Κουτλίδη
Ιακωβίδης Γεώργιος
Ρόδια, 1920 – 1932 Λάδι σε μουσαμά, 33 x 46 εκ

Στην Αναγέννηση πολλοί ζωγράφοι όπως ο Μποτιτσέλι και ο Ραφαήλ
απεικονίζουν την Παναγία με ρόδι, ως σύμβολο ελπίδας, θυσίας και αφθονίας.


S. Botticelli, Η madona του ροδιού. 1487. Πινακοθήκη Ουφίτσι. Φλωρεντία

Στην λαϊκή τέχνη στα Βαλκάνια και στην Ελλάδα το ρόδι αποτελεί κεντρικό μοτίβο
στα υφαντά ,τα κεντήματα και τα ξυλόγλυπτα ως σύμβολο καλής τύχης, γονιμότητας
και καλού ριζικού.
Μέχρι σήμερα στην σύγχρονη τέχνη ,το ρόδι συνεχίζει να εμφανίζεται σε
κεραμικά, κοσμήματα και στην σύγχρονη εικαστική δημιουργία, χάρη στην
αρχετυπική του μορφή και το συμβολικό του βάθος. Μία σύγχρονη
καλλιτέχνης μάλιστα από την Τουρκία χρησιμοποιεί το ρόδι σε όλα της τα
έργα με εξαιρετικά ευφάνταστο τρόπο!!
Με τα πολλά ζουμερά σπόρια που έχει μέσα, συμβολίζει τη γονιμότητα, την
αφθονία και τον πλούτο ενώ με το πολύ έντονο και ζωντανό κόκκινο χρώμα
του, συμβολίζει τη ροή της ενέργειας, τη ευζωία ,την καλή υγεία και την καλή
τύχη.! Γι’ αυτό και συνήθως το πηγαίνουμε δώρο σε σπίτια ή σε καινούριες
δουλειές.
‘Ετσι λοιπόν έχει επικρατήσει όλα αυτά τα χρόνια ως ένα παραδοσιακό
εθιμοτυπικό άρρηκτα συνδεδεμένο με τα Χριστούγεννα που αξίζει να
θυμόμαστε και να το μεταδώσουμε και στις επόμενες γενιές